Biljana Plavšić preminula danas, u 96. godini u Beogradu
Nekadašnja predsjednica Republike Srpske Biljana Plavšić preminula je danas u Beogradu u 96. godini. Prema informacijama koje su objavili mediji pozivajući se na izvore bliske porodici, sahrana bi trebala biti obavljena u Banjoj Luci, dok će datum i vrijeme biti naknadno objavljeni.
Plavšić je bila jedna od najpoznatijih, ali i najkontroverznijih političkih figura iz Bosne i Hercegovine tokom raspada Jugoslavije i rata devedesetih godina.
Rođena je 7. jula 1930. godine u Tuzli, a odrasla je u Sarajevu. Prije ulaska u politiku izgradila je dugu akademsku karijeru. Diplomirala je biologiju na Prirodno-matematičkom fakultetu u Zagrebu, gdje je doktorirala botaniku, a usavršavala se i u Sjedinjenim Američkim Državama kao Fulbrightova stipendistica. Bila je profesorica i dekanica Prirodno-matematičkog fakulteta u Sarajevu.
Od profesorice do vrha politike
U politiku je ušla u vrijeme raspada Jugoslavije. Na izborima 1990. izabrana je za članicu Predsjedništva Bosne i Hercegovine, a tokom rata postala je dio političkog rukovodstva bosanskih Srba i potpredsjednica Republike Srpske.
Nakon rata došlo je do njenog političkog sukoba s Radovanom Karadžićem. Na izborima 1996. godine izabrana je za predsjednicu Republike Srpske, a tu funkciju obavljala je do 1998. godine. Nakon razlaza sa SDS-om osnovala je Srpski narodni savez.
Presuda Haškog tribunala
Jedan od najznačajnijih dijelova njene biografije predstavlja proces pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju.
Plavšić se 2001. godine dobrovoljno predala Tribunalu. Priznala je krivicu za progon na političkoj, rasnoj i vjerskoj osnovi kao zločin protiv čovječnosti, a 27. februara 2003. osuđena je na 11 godina zatvora.
Prema presudi Tribunala, njena odgovornost odnosila se na progon Bošnjaka, Hrvata i drugog nesrpskog stanovništva tokom rata u BiH. Sud je naveo da je učestvovala u kampanji etničkog razdvajanja koja je dovela do ubistava i protjerivanja velikog broja ljudi.
Kaznu je služila u Švedskoj, a 2009. godine puštena je na slobodu nakon što je odslužila dvije trećine kazne.
Njeno priznanje krivice svojevremeno je Tribunal smatrao važnim, između ostalog, zbog prihvatanja odgovornosti i mogućeg doprinosa pomirenju. Međutim, godinama kasnije Plavšić je u intervjuima osporavala vlastito ranije priznanje i tvrdila da ga je dala kako bi izbjegla dugotrajan sudski proces.
Posljednje godine provela u Beogradu
Nakon izlaska iz zatvora vratila se u Beograd, gdje je posljednje godine života provela uglavnom povučeno i bez aktivne političke uloge.
Vijest o njenoj smrti danas je izazvala brojne reakcije. Milorad Dodik izjavio je da je Plavšić „zadužila Republiku Srpsku“ i da joj pripadaju počasti, što predstavlja njegovu ocjenu njenog političkog nasljeđa.
Biljana Plavšić umrla je 1. oktobra 2026. u Beogradu, u 96. godini.